رمزگشایی از
یک موفقیت تکرارشونده
از موفقیت
دانشجو تا شکل‌گیری یک مسیر علمی؛ روایت سه دوره موفقیت دانشجویان دکتر هوشیار
حسینی در جشنواره بهداشت محیط ایران
در دانشگاه،
موفقیت یک استاد فقط با تعداد مقالات، طرح‌های پژوهشی یا عناوین علمی او سنجیده
نمی‌شود. گاهی برای دیدن کارنامه واقعی یک استاد، باید به سراغ دانشجویانی رفت که
در مسیر پژوهش، آموخته‌های خود را به کار گرفته‌اند، مسائل واقعی جامعه را دنبال
کرده‌اند و توانسته‌اند در رقابت‌های علمی نیز بدرخشند.
دکتر هوشیار
حسینی، عضو هیئت علمی گروه مهندسی بهداشت محیط دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی
کرمانشاه، از جمله استادانی است که بخش مهمی از کارنامه آموزشی و پژوهشی او را می‌توان
در موفقیت دانشجویانش دید؛ دانشجویانی که در سه دوره متوالی پانزدهمین، شانزدهمین
و هفدهمین جشنواره علمی ـ اجرایی بهداشت محیط ایران، موفق به کسب عناوین برتر شده‌اند.
تکرار این
موفقیت‌ها را نمی‌توان صرفاً یک اتفاق یا حاصل شانس دانست. پشت این نتایج، مسیری
پژوهشی شکل گرفته است که در آن انتخاب موضوعات روز، مسئله‌محوری، توجه به پژوهش‌های
کاربردی، نگاه بین‌رشته‌ای و همراهی مستمر استاد و دانشجو در کنار یکدیگر قرار
گرفته‌اند.
دو دانشجو،
چندین افتخار
یکی از چهره‌های
شاخص این مسیر، تورج مساحی، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد بهداشت محیط است. پایان‌نامه
او با عنوان «بررسی مقایسه‌ای میزان کارایی حذف میکروپلاستیک در سیستم‌های برکه
تثبیت، لجن فعال و نیزار مصنوعی در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب اسلام‌آباد غرب، سرپل‌ذهاب
و قصرشیرین»، به یکی از موضوعات مهم و نوظهور محیط زیست یعنی آلودگی ناشی از
میکروپلاستیک‌ها پرداخته و در شرایط واقعی تصفیه‌خانه‌های فاضلاب انجام شده است.
این پژوهش در
سال ۱۴۰۲ رتبه دوم بخش پایان‌نامه‌های جشنواره را به دست آورد. مساحی یک سال بعد،
در سال ۱۴۰۳، به عنوان پژوهشگر برگزیده نیز انتخاب شد. در کارنامه علمی او همچنین
عنوان پژوهشگر برتر سال ۱۴۰۱ در میان دانشجویان و نیز در میان کل محققان دانشگاه
علوم پزشکی کرمانشاه و عنوان «دانشجوی پژوهشگر برجسته کشور» در سال ۱۴۰۲ دیده می‌شود.
مساحی اکنون
در مقطع دکتری تحصیل می‌کند و همکاری پژوهشی خود را با دکتر حسینی ادامه می‌دهد؛
موضوعی که نشان می‌دهد این ارتباط علمی، تنها به دوره تحصیل و انجام پایان‌نامه
محدود نمانده است.
در ادامه همین
مسیر، دکتر منیره نوری، دانش‌آموخته دکترای تخصصی بهداشت محیط، در هفدهمین جشنواره
علمی ـ اجرایی بهداشت محیط ایران که در مهرماه ۱۴۰۵ برگزار شد، رتبه سوم محور
پایان‌نامه‌های Ph.D را به دست
آورد.
پایان‌نامه او
با عنوان «پهنه‌بندی رخداد میکروپلاستیک‌ها و محصولات جانبی آنها و فلزات سنگین
جذب‌شده بر روی میکروپلاستیک‌ها با GIS و ارزیابی
ریسک اکولوژیک»، پژوهشی بین‌رشته‌ای است که موضوع میکروپلاستیک‌ها را از چند
زاویه، از جمله بهداشت محیط، تحلیل مکانی و ارزیابی ریسک، بررسی کرده است.
اهمیت این
پژوهش البته تنها به موفقیت در جشنواره محدود نماند. پایان‌نامه دکتر نوری در سال
۱۴۰۴ از سوی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان کردستان، به دلیل اهمیت موضوع، به
عنوان طرح تأثیرگذار شناسایی شد. او همچنین در همان سال عنوان «دانشجوی پژوهشگر
برجسته کشور» را کسب کرد.
وقتی یک
موفقیت به یک روند تبدیل می‌شود
وجه مشترک این
پژوهش‌ها را می‌توان در انتخاب موضوعاتی دید که در نقطه اتصال دانش روز و نیازهای
واقعی جامعه قرار دارند. پرداختن به میکروپلاستیک‌ها، استفاده از روش‌هایی مانند GIS
و ارزیابی ریسک و انجام بخشی از مطالعات در محیط‌های واقعی، نشان می‌دهد که یک
پژوهش دانشگاهی می‌تواند از چارچوب یک پایان‌نامه فراتر برود و به سمت پاسخ دادن
به مسائل واقعی محیط زیست حرکت کند.
با این حال،
شاید مهم‌تر از خود رتبه‌ها و عناوین، تکرار این موفقیت در میان دانشجویان مختلف
باشد. وقتی دانشجویان یک استاد در چند دوره متوالی یک جشنواره تخصصی در میان برگزیدگان
قرار می‌گیرند، دیگر نمی‌توان موضوع را تنها به موفقیت فردی یک دانشجو نسبت داد.
در چنین شرایطی، می‌توان از شکل‌گیری یک مسیر پژوهشی منسجم سخن گفت؛ مسیری که در
آن تجربه منتقل می‌شود و دانشجو به تدریج از یک دریافت‌کننده آموزش به پژوهشگری
مستقل تبدیل می‌شود.
کارنامه‌ای که
پیش از موفقیت دانشجویان آغاز شده بود
البته مسیر
علمی دکتر حسینی نیز از ابتدا با موفقیت‌های مختلف همراه بوده است. کسب رتبه پنجم
کشوری در آزمون ورودی کارشناسی ارشد در سال ۱۳۸۸، رتبه سوم کشوری در آزمون ورودی
دکتری در سال ۱۳۹۱، انتخاب پایان‌نامه برتر دانشگاه تربیت مدرس در سال ۱۳۹۵،
انتخاب پایلوت پایان‌نامه دکتری برای نمایشگاه اکسپو میلان ۲۰۱۶ و همچنین انتخاب
پایلوت سیستم الکتروشیمیایی در نمایشگاه ریاست‌جمهوری در سال ۱۳۹۴، بخشی از این
سوابق است.
در ادامه این
مسیر، دکتر حسینی در سال ۱۳۹۶ به عنوان محقق جوان برتر زیر پنج سال دانشگاه علوم
پزشکی کرمانشاه انتخاب شد. طی سال‌های مختلف نیز دانشجویان او در مقطع دکتری موفق
به کسب رتبه‌های برتر کشوری شده‌اند.
اخذ بورسیه
دانشگاه هان‌یانگ کره جنوبی توسط خانم کوثر احمدی، از دیگر دانشجویان ایشان، نیز
از جمله سوابق علمی قابل توجه در این مسیر است.
راز این تداوم
چیست؟
شاید بتوان
پاسخ را در یک عبارت ساده خلاصه کرد: تربیت پژوهشگر، نه صرفاً هدایت یک پایان‌نامه.
یک استاد
اثرگذار فقط موضوع پژوهش را مشخص نمی‌کند. نقش او فراتر از این است؛ به دانشجو کمک
می‌کند مسئله را درست ببیند، سؤال مناسبی مطرح کند، روش علمی متناسب با آن را
انتخاب کند و در نهایت، یافته‌های خود را به دانشی قابل ارائه و قابل استفاده
تبدیل کند.
تجربه دکتر
حسینی و دانشجویانش نشان می‌دهد که وقتی دانش روز، مسئله‌محوری، پژوهش کاربردی و
همراهی مستمر استاد در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، موفقیت دیگر یک اتفاق مقطعی و
فردی نیست؛ بلکه می‌تواند به یک روند علمی پایدار تبدیل شود.
شاید
ارزشمندترین بخش این داستان نیز همین باشد؛ اینکه دستاورد یک استاد تنها در
کارنامه شخصی او باقی نماند، بلکه در مسیر علمی دانشجویانی ادامه پیدا کند که خود،
پژوهشگران نسل آینده خواهند بود.
سه دوره
موفقیت در جشنواره بهداشت محیط ایران، چندین عنوان پژوهشگر برتر و برجسته برای
دانشجویان و تداوم همکاری‌های علمی پس از دانش‌آموختگی، روایتی است از اینکه یک
استاد چگونه می‌تواند با تربیت پژوهشگران توانمند، فراتر از یک کارنامه شخصی
اثرگذار باشد و بخشی از آینده علمی یك رشته را شکل دهد.
روابط
عمومی دانشکده بهداشت کرمانشاه